De gemeenteraad keurde op 21 december 2023 het hemelwater- en droogteplan voor de gemeente Alken goed. Wat is een hemelwater- en droogteplan (HWDP)? Dit is een integrale visie die aantoont hoe er binnen de gemeente Alken op lange termijn zal omgegaan worden met hemelwater.
Binnen dit plan wordt een integrale ruimtelijke visie uitgewerkt om de economische, maatschappelijke, en ecologische gevolgen van wateroverlast en droogte te beperken en het grondgebied robuust te maken voor de gevolgen van de klimaatsverandering.
Het HWDP omvat een gebiedsdekkende visie met als hoofddoelen:
- hemelwater maximaal ter plaatse houden;
- maximaal hergebruik van hemelwater;
- de verdere uitbouw van het gescheiden rioleringsstelsel;
- integratie van blauw-groene structuren;
- waterbewust bouwen en wonen.
Door de klimaatverandering worden we de laatste jaren meer en meer geconfronteerd met een gewijzigd neerslagpatroon. Voor Vlaanderen betreft dat meer regen in de winter en minder neerslag in de zomer. Bovendien neemt ook de intensiteit van de buien toe waardoor buien met korte en intense neerslag worden afgewisseld door langere, drogere periodes. Om hiermee om te gaan is het belangrijk om niet alleen meer ruimte te geven aan water, maar ook zoveel mogelijk het grondwater aan te vullen.
De voorbije jaren is het inzicht gegroeid dat we anders moeten omgaan met ons hemelwater. Een hemelwater- en droogteplan (HWDP) met een integrale visie over waar en hoe we het hemelwater in een gebied zoveel mogelijk ter plaatse infiltreren of hergebruiken, bufferen en pas als laatste stap vertraagd afvoeren, draagt hiertoe bij.
Samen met verschillende actoren en de gemeente Alken zijn er werksessies en overlegmomenten geweest om tot een HWDP te komen voor de gemeente Alken. Het opmaken van het hemelwater- en droogteplan bestond uit drie verschillende fases, zijnde de inventarisatie, visievorming en actieplan fase.
Water beperkt zich niet tot het openbaar domein. Daarom is jouw hulp als inwoner, bedrijf of school in de gemeente van belang om het doel van het hemelwater- en droogteplan (nl. wateroverlast en droogte voorkomen) tot een goed resultaat te brengen. Wat kan jij doen als...?
Burger
- Water besparen is makkelijk, goed voor je portemonnee én helpt het milieu. Klaar om je steentje bij te dragen? Ga aan de slag met de WaterWeetjes van Fluvius!
- De berm voor je woning ontharden en vergroenen.
- Je (voor)tuin en oprit bestand maken tegen hevige regenval door vergroenen en ontharden. Je kan hiervoor ideeën opdoen op de Velt Ecotuindagen https://velt.nu/ecotuindagen
- De woning waterbewust inrichten door gebruik te maken van hergebruik van water voor toiletten of andere functies.
- Lees de tips van Fluvius: Blog | Fluvius
- Het plaatsen van groendaken. Meer info en tips via: https://duurzamelimburgsegemeenten.be/financieel
- Een regenwaterput of wadi plaatsen. Ontdek jou ideale regenwaterput via: https://www.groenblauwpeil.be/rainwaterwell
- Voor het plaatsen van een regenwaterinstallatie of ondergrondse regenwaterput kan je subsidies ontvangen via Mijn VerbouwPremie Sanitair. Meer info via: https://www.vlaanderen.be/premies-voor-renovatie/mijn-verbouwpremie/mijn-verbouwpremie-voor-elektriciteit-en-sanitair
- Tips voor een watervriendelijke tuin op https://vmm.vlaanderen.be/tips/water/watervriendelijke-tuin
- Tips voor watervriendelijk (ver)bouwen op https://vmm.vlaanderen.be/tips/water/watervriendelijk-verbouwen
- 14 praktische waterbesparende tips op https://vmm.vlaanderen.be/tips/water/waterbesparing
- Zorg voor een 'slimme' toiletspoeling
- Neem eerder een (korte) douche dan een bad
- Installeer een goede douchekop
- Was met een volle wasmachine
- Repareer lekkende kranen en stortbakken zo snel mogelijk
- Laat water niet onnodig lopen
- Installeer een bruismondstuk
- Beter één grote dan meerdere kleine afwasjes
- Was je auto met emmer en spons
- Giet je planten met restwater
- Besproei je tuin beperkt en correct
- Installeer waterzuinige toestellen
- Vang regenwater op in een regenton
- Optimaliseer je leidingen
Bedrijf
- Je kan als onderneming je parkeerruimte ontharden door het gebruik van (semi)waterdoorlaatbare verharding.
- Bekijk of een uitbreiding van een gebouw nodig is. Kunnen er misschien gebouwonderdelen multifunctioneel worden gebruikt of kan er een samenwerking zijn met een andere instanties.
- De Vlaamse regering ondersteunt specifieke acties of realisaties via de Blue Deal. Heb je hier vragen over? Dan kan je terecht bij: Homepage — Blue Deal
- Zet in op waterinfiltratie en vang oppervlaktewater op in een infiltratiestrook, een wadi of infiltratiezone. Vind tips via: Infiltratievelden en - stroken met bovengrondse wateropslag | Vlaanderen.be
- Je kan als bedrijf inzetten op wateropvang zoals een regenwaterinstallatie en het opgevangen water gebruiken in het productieproces of de toiletten.
- Ondernemingen die water willen besparen of innovatieve projecten rond waterbesparing of droogtebestrijding willen uitwerken, kunnen bij zowel de Vlaamse, Europese als lokale overheden terecht voor steunmaatregelen om deze projecten te helpen verwezenlijken.
- Subsidies hiervoor zijn terug te vinden via Subsidies voor waterprojecten | Home of zoek subsidies via de subsidiedatabank voor ondernemingen van de Vlaamse overheid Subsidiedatabank voor ondernemingen | Vlaanderen.be
- Tips voor een duurzaam waterverbruik tijdens een droogteperiode bij bedrijven: We geven je graag enkele voorbeelden mee. Uiteraard moet elke maatregel bekeken worden in het licht van je bedrijfsspecificiteit, rekening houdend met de wetgeving, risico’s en technische haalbaarheid.
- Vermijd niet-essentieel waterverbruik zoals het beregenen van de bedrijventuin of het wassen van de transportvloot. Probeer zoveel mogelijk het niet-essentieel verbruik te stoppen.
- Verminder de frequentie van het reinigen van toestellen of vloeren. Ga bijvoorbeeld van een frequentie van om de dag naar een frequentie van om de twee dagen.
- Als kranen niet automatisch geregeld zijn, beheer ze dan zo optimaal mogelijk door ze op het juiste moment dicht te draaien.
- Voer controle uit op de waterdruk. Een niet optimale waterdruk kan leiden tot meer waterverspilling.
- Kalibreer en stel je apparatuur zo af dat het waterverbruik geminimaliseerd wordt. Kijk hierbij ook naar de optimalisatie van energie en stoomverbruik.
- Communiceer naar en sensibiliseer werknemers om zuinig om te gaan met water en moedig hen aan om verbetervoorstellen in te dienen.
- Zorg ervoor dat je regenwater maximaal kan bijhouden en gebruik het voor laagwaardige toepassingen.
- Vermijd zoveel mogelijk verdamping door waterbassins of toestellen die water gebruiken, maximaal af te dekken.
- Inspiratie voor meer structurele ingrepen door bedrijven: wateroverschotten inzetten voor land- en tuinbouw , proces- en afvalwater zuiveren en gebruiken en regenwater samen opvangen en verdelen.
- Sectorspecifieke informatie
- landbouw: praktische tips van het Agentschap Landbouw en Zeevisserij
- waterintensieve industrie: uitdagingenbundel Circulair watergebruik (CIW website)
- bouwbedrijven: Waterbewust Bouwen
Landbouwers
- Omgaan met droogte en hevige regenval als landbouwer in Vlaanderen. Enkele voorbeelden en getuigenissen uit het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid
- Laat een wateraudit uitvoeren van jouw bedrijf en ontvang advies over hoe water verstandig in jouw bedrijf ingezet kan worden. Wat is een wateraudit en wat kan je ermee bereiken? Meer info via Wateraudit | Landbouw en Zeevisserij
- Gebruik water op de juiste plaats op het juiste moment door bijvoorbeeld minder, maar slim te draineren.
- Zet in op infiltreren. Dat wil zeggen zeker niet meer verharden en liefst zelfs 'ontharden'. Maar ook water niet meteen via beken en drainageinfrastructuur afvoeren, integendeel water zoveel mogelijk ophouden en het de tijd geven om in de bodem te infiltreren.
- Zorg voor een buffersysteem. Hier hebben we het over het vergroten van de opslagcapaciteit van water op het bedrijf. Maximaal regenwater opslaan om later te hergebruiken bijvoorbeeld.
- Hergebruik opgevangen water. Er zijn al voorbeelden in de sector van hergebruik, bv. een diepvriesbedrijf dat het spoelwater van de groenten terug laat stromen naar de velden van de groentetelers na zuivering via een gemeenschappelijke infrastructuur. In de veeteelt zijn er voorbeelden van bedrijven die de vloeibare fractie van mest willen opzuiveren om grasland te irrigeren.
- Verzorg je bodem goed. Een goede bodemstructuur zorgt er namelijk voor dat water goed kan infiltreren, maar ook dat het water vastgehouden wordt. Er zijn heel wat dingen die hier invloed op hebben: bodembewerking, toevoegen van organisch materiaal,... Het is vaak ook heel erg afhankelijk van de lokale omstandigheden.
- Bundel krachten zodat een efficiënt lokaal irrigatieinfrastructuur voorzien kan worden zodat wateraanbieders en watergebruikers kunnen samenwerken. Vragen of voorstellen mag je sturen naar milieu@alken.be.
- Kies de juiste teelt. Duurzaam watergebruik in de land- en tuinbouw - Algemeen | Landbouw en Zeevisserij
- Zet in op waterbesparende maatregelen en spring zuinig om met (diep)grondwater. Zet voor toepassingen die geen hoogwaardig kwaliteitsvol water vereisen in op alternatieven zoals hemelwater en oppervlaktewater.
- Welke landbouwmethoden- en technieken kan je inzetten om duurzaam om te springen met water?
- in de melkveehouderij
- in de varkenshouderij
- in de pluimveehouderij
- in de vleesvee- en kalverhouderij
- in de glastuinbouw
- bij hydrocultuur van witloof
- in de sierteelt met focus op openluchtteelten
- in de openluchtgroenteteelt
- in de fruitteelt
- In verschillende projecten onderzoekt ILVO hoe het waterverbruik op boerderijen en hun irrigatieadvies beter kan. Water in de landbouw - ILVO Vlaanderen
- Bekijk praktijkvoorbeelden van niet-productieve investeringen, erosiebestrijding en het succes van biologische gewasbescherming Functionele agrobiodiversiteit en slim waterbeheer als sleutels tot meer natuurverwevenheid - Praktijkpunt Landbouw.
- Welke Steunmogelijkheden zijn er voor aan waterbesparing en droogtebestrijding te doen? Waterbesparing en droogtebestrijding steunmogelijkheden | VLAIO
- Bezoek het Waterportaal, een infoloket waar land- en tuinbouwers advies kunnen krijgen over het totale watermanagement op het bedrijf. De focus ligt hierbij op duurzaam waterbeheer. Home | Waterportaal
School
- Vergroenen en ontharden van de speelplaats en/of parking
- Verbouw je school multifunctioneel en bespaar op energiekosten en vermijd onnodige verharding. Meer info via Een school multifunctioneel (ver)bouwen: leg je project voor
- Hergebruiken van regenwater voor toiletten of andere functies
- Educatie geven over het belang van hemelwater eerst ter plaatse te infiltreren of hergebruiken, dan te bufferen en pas als laatste stap vertraagd af te voeren.
- Voor de uitwerking kan gebruik gemaakt worden van de MOS-subsidie. Meer info via: https://www.alken.be/mos-subsidie
- Voor grotere vergroeningsprojecten kan een subsidie, begeleiding, hulp bij het uittekenen en inspiratie verkregen worden via het Provinciaal Natuurcentrum. Meer info via: https://www.provinciaalnatuurcentrum.be/themas/vergroening
- Vragen of voorstellen? Contacteer de milieudienst: T 011 59 99 48 of E milieu@alken.be
